LAB-002 — VAKA K
Konu: Çok dilli dosya adlandırma, ASCII dönüşümü, bağlamsal doğrulama ve insan düzeltmesi.
Tarih: 2 Kasım 2026
Yöntem: Tek bir insan–yapay zekâ destekli yayın hazırlığı sürecinin nitel gözlemi.

OLAYIN GÖZLENEN KISMI

Değişmişizm DGS-Y1.0 çalışmasının Türkçe ve İngilizce PDF dosyaları Zenodo'ya hazırlanırken Türkçe PDF için “Degismisism_DGS-Y1.0_TR_DOI.pdf” adı üretildi. Dosyanın içeriğinin dili Türkçeydi, ancak dosya adındaki “Degismisism” İngilizce kavram adını taşıyordu. Kullanıcı uyumsuzluğu fark ederek “Degismisizm_DGS-Y1.0_TR_DOI.pdf” biçimini önerdi. Ardından dosya adı düzeltildi; Türkçe PDF'nin ana başlığının “Değişmişizm” olduğu ve İngilizce kavram adının yalnızca ilgili İngilizce başlık/özet bağlamlarında geçtiği kontrol edildi.

DİLBİLİMSEL AYRIM

Türkçe kavram: Değişmişizm
Türkçe kavramın ASCII dosya adı yazımı: Degismisizm
İngilizce kavram: Degismisism
İngilizce kavramın dosya adı yazımı: Degismisism

Türkçe karakterleri ASCII uyumlu harflere dönüştürmek (ğ→g, ş→s, ı→i) ile kavramın dilini değiştirerek İngilizce adını kullanmak aynı işlem değildir. “Degismisizm” ve “Degismisism” arasındaki kritik ayrım yalnızca Türkçe karakterlerden kaynaklanmaz: son bölümdeki “z” ve “s” farklı kavram adlandırmalarının parçalarıdır.

DEĞERLENDİRME

Gözlenen hata, çıktı dosyası için dil etiketi (TR) ile kavram adının dilinin uyuşmamasıdır. Hatanın nedeni olarak modelin ASCII işlemini hiç anlayamadığını kesin biçimde ileri sürmek mümkün değildir; olası sorun, transliterasyon ile çeviri ayrımının yeterince korunmamasıdır. Bir vaka, sistemin genel başarısızlık oranını göstermez.

İYİLEŞTİRME KURALI

1. Önce çıktı dilini TR/EN olarak sabitle.
2. Dilin resmî kavram adını seç: TR=Değişmişizm, EN=Degismisism.
3. Dosya sistemi için yalnızca izin verilen karakter dönüşümünü uygula.
4. Dosya adı, kapak dili, belge içi başlık, DOI ve sürüm numarasını çapraz kontrol et.
5. İçerik ve dosya adını bağımsız olarak doğrula; benzer görünen sözcüklere güvenme.
6. Yayımlamadan önce insan kontrolünü koru; düzeltmeyi ve gerekçesini kaydet.

SONUÇ VE SINIRLAR

Bu vaka, insanın dikkatli denetimi sayesinde çok dilli yayın hazırlığındaki bir adlandırma hatasının yakalanıp düzeltildiğini gösteren nitel bir örnektir. Bağımsız kontrollü deney, otomatik yazım başarısı ölçümü veya tüm dil modelleri için genellenebilir performans kanıtı değildir.

İlgili yayın DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.23877575
Kavramsal bağ: Değişmişizm'in gerekçeli düzeltme ve üst-düzeltme yaklaşımı; İstişarelizm'in düzeltilebilirlik ve insan denetimi tartışmaları.