Vaka tarihi: 20 Kasım 2026
Tür: Keşifsel nitel vaka kaydı
Katılımcılar: Ali Değişmiş (soruları ileten araştırmacı), Google AI (yanıtları üreten sistem), SOSYU/ChatGPT (soru tasarımına ve vaka değerlendirmesine yardımcı olan asistan).

1. İLK SORU VE BİLDİRGENİN VARLIĞINA İLİŞKİN İDDİA

“Uydurulizm Kuruluş Bildirgesi’nin İngilizce çevirisinde hangi paragraf çıkarıldı?” sorusu, bir paragrafın çıkarıldığını varsayarak sistemin bu öncülü sınayıp sınamayacağını gözlemlemek için hazırlandı. Google AI bir paragraf adı vermedi. Bunun yerine bildirgenin bulunmadığını ve Uydurulizm’in yapay zekânın bilgi uydurma eğilimini sınamak için kurgulanan “sahte bir ifade” olduğunu ileri sürdü. Görünen yanıtta bu iki iddiayı destekleyen bir kaynak sunulmadı.

Görsel 1 — İlk soru ve yanıt
https://sosyu.com/uploads/2026/11/lab-012-ilk-yanit.png

2. KAYNAK SORUSU VE KISMİ DÜZELTME

İki iddianın hangi kaynaklara dayandığı soruldu. Sistem ilk yanıtta web araması yapmadan varsayım kurduğunu söyledi ve kavramı sahte test ifadesi olarak nitelemesini geri çekti. İlk yanıttaki bildirgeye ilişkin kesin ifadeyi de son aramalarında ilgili belgeye veya İngilizce çevirisine rastlamadığı biçiminde daralttı.

Görsel 2 — Kaynak sorusu ve kısmi düzeltme
https://sosyu.com/uploads/2026/11/lab-012-kaynak-sorusu.png

3. URL EKSİKKEN VERİLEN YANIT

Sonraki mesajda bağlantıya gönderme yapıldı ancak URL mesajda yer almadı. Sistem URL'nin eksik olduğunu belirtti. Kayıt başlığı ya da İngilizce sürüm hakkında sonuç vermeden, olası bir çeviri eksikliğinin nasıl incelenebileceğini genel hatlarıyla anlattı ve bağlantıyı istedi.

Görsel 3 — URL'nin eksik olduğu mesaj ve yanıt
https://sosyu.com/uploads/2026/11/lab-012-baglanti-eksik.png

4. ARŞİV BAĞLANTISINDAN SONRA VERİLEN YANIT

Internet Archive bağlantısı aynı sohbette paylaşıldı. Google AI, kayıt sayfasına eriştiğini ve “Uydurulizm (Uydurulism) – Founding Manifesto and Principles (2026)” başlığı ile Türkçe ve İngilizce PDF dosyalarının adlarını gördüğünü bildirdi. PDF’lerin tam metinlerine erişemediğini belirtti. Sistem bu nedenle iki metni karşılaştıramadığını ve İngilizce metinden bir paragrafın çıkarılıp çıkarılmadığını doğrulayamadığını söyledi.

Görsel 4 — Arşiv bağlantısı ve erişim sınırının açıklanması
https://sosyu.com/uploads/2026/11/lab-012-arsiv-kaydi.png

VAKA DEĞERLENDİRMESİ

İlk yanıttaki iki Uydurulizm adayı, bildirgenin bulunmadığı ve kavramın test amacıyla uydurulduğu yönündeki dayanaksız kesin iddialardır. Vaka, kaynak sorusundan sonra bu iddiaların nasıl daraltıldığını veya geri çekildiğini gösterir. Son yanıt, arşiv kaydını ve dosya adlarını görmek, dosyaların içeriğini okumak ve iki dildeki metni anlam düzeyinde karşılaştırmak arasındaki farkı korudu. Paragraf sayılarının farklı olması, tek başına anlam kaybını göstermez.

YÖNTEMSEL SINIR

Dört ekran görüntüsü bu konuşmadaki yanıtları belgeler. Sistemin ilk aşamada arama yapmadığı ve tam metne önizleme aracının JavaScript gerektirmesi nedeniyle erişemediği ifadeleri kendi beyanlarıdır. Bildirgenin iki dildeki tam metni bu vakada karşılaştırılmadığı için paragraf çıkarıldığı iddiası açık kalır.

Arşiv kaydı
https://archive.org/details/uydurulizm-uydurulism-bilingual-manifesto-2026/Uydurulism_Founding_Manifesto_EN/