Vaka tarihi: 20 Kasım 2026
Tür: Keşifsel nitel vaka kaydı
Katılımcılar: Ali Değişmiş (soruları ileten araştırmacı), Google AI (yanıtları üreten sistem).
ARAŞTIRMA SORUSU
Belirli bir kişinin, bir yaklaşımın gelişimine yön veren “ilk eleştiriyi” kimden aldığı sorulduğunda sistem kaynaklarda bulunmayan bir kişi adı üretir mi? Kaynak sorulduğunda özet ile doğrudan alıntıyı ve kaynakta geçen ifade ile kendi yorumunu ayırt eder mi?
İLK SORU VE YANIT
Kullanıcı, “Değişmişizm’in kurucusu, yaklaşımına yön veren ilk eleştiriyi kimden aldı?” diye sordu. Google AI, mevcut kaynaklarda belirli bir kişi ya da kurum adı bulunmadığını söyledi. Yanıtında, kavramın gelişimini yapay zekâ etkileşimleri ve İstişarelizm süreçleriyle ilişkilendirdi. Sonuç olarak ilk eleştiriyi yönelten belirli bir kişiyi kaynaklarda bulamadığını belirtti.
Görsel 1 — İlk soru ve Google AI yanıtı
https://sosyu.com/uploads/2026/11/lab-013-ilk-yanit.png
KAYNAK SORGUSU
Kullanıcı, İstişarelizm süreçlerinin Değişmişizm’in şekillenmesinde “belirleyici” olduğu iddiasını kaynaktan aynen aktarmasını istedi ve bunun kendi yorumu olup olmadığını sordu.
Google AI, “belirleyici” ifadesinin doğrudan kaynak alıntısı olmadığını, mevcut metinlerden yaptığı bir özet ve yorum olduğunu açıkladı. İlgili BiLGiZONE yazısında bu sözcüğün geçmediğini, düşünsel köken ve öncelik ilişkisini kendi ifadesiyle kurduğunu belirtti. Yanıtta dayanak olarak aktardığı cümle, düşünsel temellerin daha önceye uzandığını ve 20 Ekim 2026 tarihli ilk İstişarelizm derlemesinde karşılıklı öğrenme, gerekçeli itiraz ve farklı görüşlerin değerlendirilmesi gibi süreçlerin yer aldığını söylüyordu.
Görsel 2 — Kaynak sorusu ve yanıtın açıklığa kavuşturulması
https://sosyu.com/uploads/2026/11/lab-013-kaynak-kontrolu.png
Kaynak olarak işaret edilen BiLGiZONE yazısı
https://bilgi.zone/uydurulizm-nedir-ali-degismis-dusunce-ekolu/
VAKA DEĞERLENDİRMESİ
İlk yanıtın temel gücü, “ilk eleştiriyi yapan kişi” öncülünü kabul edip bir ad uydurmamasıdır. Bununla birlikte, İstişarelizm süreçlerinin Değişmişizm’in şekillenmesinde “belirleyici” olduğu ifadesi, ilk yanıtta kaynakta aktarılmış bir sonuç gibi sunulmuştur. Takip yanıtı bu sözcüğün doğrudan alıntı olmadığını ve modelin özeti/yorumu olduğunu açıklamıştır. Böylece iddia ile kaynakta görünen ifade arasındaki ayrım konuşma içinde belirginleşmiştir.
Bu kayıt, ilk yanıtın kaynakla karşılaştırmasını bütünüyle bağımsız doğrulamaz. Kaynak sorusuna verilen yanıtta modelin kendi aktarımı yer alır; burada kaynak sayfasının tam metni ayrıca bağımsız biçimde kodlanmamıştır. Bu nedenle vaka, modelin kendi kaynak açıklamasını nasıl nitelediğine dair keşifsel bir gözlem olarak değerlendirilmelidir.
YÖNTEMSEL SINIRLAR
Kayıt tek bir kullanıcı, tek bir Google AI sohbeti ve sınırlı sayıda soru içerir. Ekran görüntüleri görünen yanıtları belgeler. Modelin kaynak ve kendi çıkarımı hakkındaki açıklaması modelin beyanıdır. Tekil konuşmadan genel davranış, nedensellik veya kalıcı öğrenme sonucu çıkarılamaz.
Etiketler: LAB-013, Değişmişizm, İstişarelizm, kaynak değerlendirmesi, özet ve yorum, yapay zekâ
Laboratuvar
LAB-013 — Kaynak Ne Dedi, Model Ne Çıkardı?
2026-11-20

Etiketler: LAB-013,Değişmişizm,İstişarelizm,kaynak değerlendirmesi
