İstişarelizm (Istisarelism), insan ile yapay zekâ arasında gerekçeli itiraz, kanıta dayalı değerlendirme, karşılıklı hata düzeltme ve insanın epistemik özerkliğini konu alan kuramsal bir yaklaşımdır. Amaç, insanın her zaman haklı olduğu ya da yapay zekânın her söylediğinin doğru sayıldığı bir ilişki kurmak değildir. Amaç, yanlışları gerekçelerle sınamak ve birlikte yanılma ihtimalini azaltmaktır.

Ali Değişmiş’in kişisel internet sitesinde yayımladığı bu düşünce yazısı, yaklaşımın hangi sorulardan doğduğunu, neden geliştirildiğini ve İstişarelizm 3.0’dan 4.0’a hangi araştırma başlıklarının genişlediğini okuyucu dostu bir dille açıklar.

3.0 sürümü; yanılabilirlik, ölçülü itiraz, epistemik özerklik ve gerekçeli sonlandırma gibi ilkelere odaklanır. 4.0 sürümü, insan ve yapay zekâdan gelen itirazların kanıt bakımından tutarlı ölçütlerle incelenmesini, gerçek düzeltmenin kullanıcıya aşırı uyumdan ayrılmasını ve ÖNSEZİ araştırmasıyla ilişkili dokuz aday kontrolün değerlendirilmesini genişletir.

Bu yazı hakemli akademik makale değildir; yayımlanmış kuramsal ön baskılara ilişkin kişisel düşünce ve açıklama yazısıdır. Araştırma önerilerinin bağımsız deneysel üstünlüğü gösterilmiş değildir.

TÜRKÇE MAKALEYİ OKU:
https://alidegismis.com.tr/istisarelizm-nedir-yapay-zeka-istisare/

READ THE ENGLISH ARTICLE:
https://alidegismis.com.tr/what-is-istisarelism-human-ai-deliberation/

İSTİŞARELİZM 3.0 DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23839677

İSTİŞARELİZM 4.0 DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23886026